Click here to read this article in English.
การตัดสินใจลงทุนที่ผิดพลาดเพียงครั้งเดียวอาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสถานะทางการเงินของคุณ ดร. แอนดรูว์ สตอทซ์ (Dr. Andrew Stotz, CFA) ได้ทำการศึกษาความล้มเหลวจากการลงทุนในโลกแห่งความเป็นจริงกว่า 600 กรณี ผ่านพอดแคสต์ My Worst Investment Ever ของเขา และได้ถอดบทเรียนจากความผิดพลาดที่แท้จริงแล้วสามารถป้องกันได้เหล่านั้น ออกมาเป็น 5 ขั้นตอนสำคัญในการลดความเสี่ยง
ขั้นตอนเหล่านี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กับการลงทุนทุกรูปแบบ สำหรับหุ้นไทยที่ไม่มีบทวิเคราะห์ ซึ่งมักจะมีสภาพคล่องในการซื้อขายต่ำและขาดแคลนบทวิเคราะห์จากโบรกเกอร์ ขั้นตอนเหล่านี้หลายข้อจะยิ่งทวีความสำคัญมากเป็นพิเศษ
แต่ละขั้นตอนจากทั้ง 5 ขั้นตอนเพื่อลดความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุน สามารถสรุปใจความสำคัญออกมาได้เป็นคำถามที่คุณต้องตอบตัวเองอย่างตรงไปตรงมาข้อละ 1 คำถาม
อะไรคือจุดที่คุณจะยอมตัดใจเดินออกมา?
คุณรับได้หรือไม่หากต้องสูญเสียเงินก้อนนี้ไปทั้งหมด?
ใครจะเป็นผู้รับซื้อการลงทุนนี้ต่อจากคุณ?
ใครคือผู้มีอำนาจในการเคลื่อนย้ายเงินของคุณ?
คุณจะยังอยากลงทุนในสิ่งนี้อยู่หรือไม่ หากไม่มีใครพูดถึงมันเลย?
1. แยกการวิเคราะห์ความเสี่ยงออกจากผลตอบแทน
อะไรคือจุดที่คุณจะยอมตัดใจเดินออกมา? ให้เริ่มต้นจากการสร้างแบบจำลองประเมินผลตอบแทนขึ้นมาก่อน จากนั้นค่อยกลับมาพิจารณาด้วยโจทย์ใหม่ นั่นคือ การหาเหตุผลที่จะไม่ลงทุน ความตื่นเต้นมักจะชักนำให้เราค้นคว้าข้อมูลเพื่อมาสนับสนุนความคิดเดิมของตัวเอง ดังนั้น คุณจึงควรจัดสรรเวลาและความใส่ใจให้กับการประเมินความเสี่ยงแยกต่างหาก ทำการตรวจสอบอย่างเป็นอิสระ โดยอิงจากบันทึกข้อมูลทางการเงิน และผลลัพธ์ของการลงทุนที่นำมาเปรียบเทียบกันได้ หากมีผู้อื่นเคยวิเคราะห์โอกาสการลงทุนนี้ไว้แล้ว ให้ตรวจสอบดูว่าพวกเขาพิสูจน์ยืนยันข้อมูลในส่วนใด และบทวิเคราะห์นั้นจัดทำขึ้นเพื่อผลประโยชน์ของใคร
สำหรับหุ้นไทยที่ไม่มีบทวิเคราะห์ ซึ่งแทบจะไม่มีบทวิเคราะห์จากโบรกเกอร์รองรับ ภาระหน้าที่ในการตรวจสอบข้อมูลส่วนใหญ่จึงตกเป็นของคุณ ทั้งนี้ คำอธิบายและการวิเคราะห์ของฝ่ายจัดการ (MD&A) รวมถึงรายงานการประชุมสามัญผู้ถือหุ้น ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี และซีรีส์การเจาะลึกข้อมูลใน MD&A ของเราก็พร้อมช่วยคุณเจาะลึก ด้วยการเปรียบเทียบรายงาน MD&A ในแต่ละช่วงเวลาแบบต่อเนื่อง
2. เตรียมรับมือกับการสูญเสียเงินลงทุนทั้งจำนวน
คุณรับได้หรือไม่หากต้องสูญเสียเงินก้อนนี้ไปทั้งหมด? ประเมินต้นทุนทั้งหมดที่อาจเกิดขึ้นจากการตัดสินใจลงทุนของคุณ ซึ่งรวมถึงเงินกู้ยืมและเม็ดเงินลงทุนใดๆ ที่คุณอาจใส่เพิ่มเข้าไปในภายหลัง ภาระหนี้สินอาจคงอยู่ยาวนานกว่าการลงทุนนั้นๆ และอาจส่งผลให้คุณมีหนี้ติดตัวมากกว่าเงินต้นที่ใส่ลงไป ดังนั้น จดบันทึกจำนวนเงินสูงสุดที่คุณสามารถสูญเสียได้จากการลงทุนแต่ละครั้งโดยไม่กระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันของคุณ และจงมองการอัดฉีดเงินทุนเพิ่มในแต่ละครั้งว่าเป็นการตัดสินใจลงทุนครั้งใหม่เสมอ
ในหุ้นที่มีสภาพคล่องในการซื้อขายต่ำ ข่าวร้ายเพียงเล็กน้อยก็อาจส่งผลให้ราคาหุ้นเปิดกระโดดลงอย่างรุนแรง และการที่หุ้นมีสัดส่วนผู้ถือหุ้นรายย่อยต่ำยิ่งทำให้ช่องทางในการขายหุ้นมีจำกัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงเวลาที่ผู้ถือหุ้นจำนวนมากต้องการเทขายพร้อมๆ กัน นอกจากนี้ หุ้นที่ถูกขึ้นเครื่องหมาย CF (Caution – Free Float) ยังอาจมีความเสี่ยงที่จะถูกสั่งพักการซื้อขาย หรือถูกเพิกถอนออกจากตลาดได้อีกด้วย
3. รู้ว่าใครคือผู้ที่จะซื้อต่อจากคุณ
ใครจะเป็นผู้รับซื้อการลงทุนนี้ต่อจากคุณ? การเข้าซื้อที่ง่ายดายไม่ได้รับประกันว่าจะขายออกได้ง่ายเสมอไป คุณควรวางแผนวิธีนำเงินทุนกลับคืนมาก่อนที่จะเริ่มต้นลงทุน ประเมินว่าใครคือผู้ซื้อที่มีโอกาสรับซื้อได้จริง และคุณจะได้รับเงินสุทธิเท่าใดหลังจากหักค่าธรรมเนียมหรือส่วนลดจากการเทขายด่วน การไม่พอใจในราคาที่ถูกเสนอซื้อนั้นแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับการไม่มีผู้รับซื้อเลย มูลค่าที่ระบุไว้จะแทบไม่มีความหมายเลย หากคุณไม่สามารถเปลี่ยนการลงทุนนั้นให้กลายเป็นเงินสดได้ในยามที่คุณต้องการ
สำหรับหุ้นไทยที่ไม่มีบทวิเคราะห์ ปริมาณการซื้อขายรายวันที่ต่ำและสัดส่วนผู้ถือหุ้นรายย่อยที่น้อยอาจส่งผลให้เหลือผู้รับซื้อเพียงไม่กี่รายในเวลาที่คุณต้องการขายออก การตัดสินใจเทขายอย่างรวดเร็วจึงอาจหมายถึงการต้องยอมจำนนรับราคาที่ต่ำกว่าราคาที่แสดงอยู่บนหน้าจอกระดานเทรด เราได้เจาะลึกถึงประเด็นข้อแลกเปลี่ยนนี้อย่างละเอียดเพิ่มเติมในบทความ ความเสี่ยงและผลตอบแทนที่อาจได้รับจากการลงทุนในหุ้นไทยที่ขาดการวิเคราะห์ (Uncovered Thai Stocks)
4. รักษาสิทธิในการตรวจสอบและควบคุมดูแล
ใครคือผู้มีอำนาจในการเคลื่อนย้ายเงินของคุณ? ความไว้วางใจเพียงอย่างเดียวไม่ใช่กลไกการควบคุม คุณต้องรู้แน่ชัดว่าใครเป็นผู้ถือครองสินทรัพย์ของคุณและใครมีสิทธิในการซื้อขาย โอน หรือถอนสินทรัพย์เหล่านั้น จงเก็บสินทรัพย์ไว้ในบัญชีที่คุณมีอำนาจควบคุมและอย่าโอนเงินเข้าบัญชีส่วนตัวของบุคคลอื่นเพื่อให้พวกเขาไปลงทุนแทนคุณโดยเด็ดขาด ก่อนทำการโอนเงินใดๆ จงชะลอความรีบร้อนลงและตรวจสอบให้แน่ใจก่อนว่าคุณกำลังโอนเงินให้ใคร โดยอิงจากช่องทางการติดต่อที่สามารถยืนยันความถูกต้องได้อย่างเป็นอิสระ
นอกจากนี้ คุณควรขอรับรายงานยอดสินทรัพย์โดยตรงจากสถาบันการเงินที่ถือครองสินทรัพย์ของคุณ รายงานที่จัดทำขึ้นเองหรือภาพหน้าจอจากผู้ดูแลเงินทุนไม่ถือเป็นหลักฐานที่เป็นอิสระ แม้กลไกการควบคุมอาจไม่สามารถป้องกันการฉ้อโกงได้ทุกรูปแบบ แต่มันจะช่วยให้คุณสังเกตเห็นความผิดปกติได้ทันในขณะที่คุณยังสามารถลงมือจัดการแก้ไขได้
หลักการตรวจสอบเดียวกันนี้ สามารถนำไปปรับใช้กับคำกล่าวอ้างต่างๆ ที่คุณพบเห็นเกี่ยวกับหุ้นได้เช่นกัน หุ้นที่มีสภาพคล่องในการซื้อขายต่ำอาจตกเป็นเป้าหมายของขบวนการปั่นหุ้น ซึ่งจะมีการสมรู้ร่วมคิดกันส่งคำสั่งซื้อขายเพื่อสร้างภาพลวงตาว่าหุ้นมีปริมาณการซื้อขายและโมเมนตัม ภาพหน้าจอโชว์กำไร คำใบ้หุ้นในห้องแชทหรือปริมาณการซื้อขายที่พุ่งสูงขึ้นอย่างกะทันหันไม่ใช่หลักฐานที่เป็นอิสระ ก่อนตัดสินใจลงทุนตามข้อมูลเหล่านั้น คุณควรตรวจสอบแบบแสดงรายการข้อมูลประกาศอย่างเป็นทางการ และงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบจากผู้สอบบัญชีบนเว็บไซต์ของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) เสียก่อน
5. รู้เท่าทันสภาวะที่คุณเสี่ยงต่อการตัดสินใจผิดพลาด
คุณจะยังอยากลงทุนในสิ่งนี้อยู่หรือไม่ หากไม่มีใครพูดถึงมันเลย? การล่วงรู้ถึงขั้นตอนต่างๆ ไม่ได้หมายความว่าคุณจะสามารถปฏิบัติตามได้เสมอไป ความโลภอาจทำให้คุณมองข้ามความเสี่ยง ในขณะที่ความกลัวอาจผลักดันให้คุณรีบเร่งเข้าซื้อ รีบร้อนเทขาย หรือยึดติดกับความหวังว่าราคาจะฟื้นตัวกลับมา
จงเฝ้าระวัง 3 สถานการณ์นี้เป็นพิเศษ ได้แก่ เมื่อมีบุคคลที่คุณไว้วางใจเข้ามาเกี่ยวข้อง เมื่อคุณได้ลงทุนไปแล้วและกำลังขาดทุน และหลังจากที่คุณเพิ่งประสบความสำเร็จจากการลงทุน ซึ่งแต่ละสถานการณ์ล้วนสอดคล้องกับอคติที่ระบุไว้ในบทความ 5 อคติที่กำลังทำร้ายพอร์ตการลงทุนของคุณ นั่นคือ พฤติกรรมทำตามฝูงชน การยึดติดกับราคาหรือข้อมูลในอดีต และความมั่นใจในตนเองที่สูงเกินไป
การต้องทนเห็นหุ้นที่เคยเงียบเหงากลับราคาพุ่งทะยานขึ้นไปโดยไม่มีคุณร่วมขบวนอยู่ด้วย อาจกระตุ้นให้เกิดความรู้สึกพลุ่งพล่านดังที่เราได้อธิบายไว้ในบทความ FOMO: ศัตรูที่ซ่อนอยู่ในใจนักลงทุน เมื่อใดก็ตามที่คุณสังเกตเห็นแรงดึงดูดเหล่านี้ จงหยุดพัก ทบทวนขั้นตอนทั้ง 4 ข้อแรกซ้ำอีกครั้ง และขอให้บุคคลที่สามซึ่งไม่มีส่วนได้ส่วนเสียกับผลลัพธ์มาช่วยตั้งคำถามเพื่อท้าทายตรรกะความคิดของคุณ
ก่อนการลงทุนครั้งต่อไปของคุณ ลองนำ 5 ขั้นตอนลดความเสี่ยงเหล่านี้ไปปรับใช้
เป้าหมายที่แท้จริงคือการยอมรับความเสี่ยงที่คุณเข้าใจอย่างถ่องแท้และสามารถรับมือไหว การเปิดรับความเสี่ยงที่สูงขึ้นอาจนำมาซึ่งโอกาสรับผลตอบแทนที่สูงขึ้นตามไปด้วย แม้จะไม่มีอะไรการันตีผลลัพธ์ได้ก็ตาม แต่ 5 ขั้นตอนนี้จะช่วยให้คุณประเมินได้ว่าความเสี่ยงเหล่านั้นคุ้มค่าที่จะแลกหรือไม่ เปรียบเสมือนนักไต่ลวดผาดโผนที่ไม่ได้หลีกเลี่ยงความสูง แต่พวกเขาเตรียมพร้อมเพื่อรับมือกับมันต่างหาก
ซีรีส์พอดแคสต์ฉบับเต็มของ ดร. แอนดรูว์ สตอทซ์ เปิดให้รับฟังได้ฟรี โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 7 ตอนสั้นๆ (ความยาวรวมประมาณ 95 นาที) และปิดท้ายด้วยการนำ 5 ขั้นตอนดังกล่าวไปประยุกต์ใช้กับกรณีศึกษาจริงของการลงทุนพลิกฟื้นอสังหาริมทรัพย์ที่จบลงด้วยความผิดพลาด
คุณสามารถรับฟังซีรีส์ฉบับเต็มพร้อมดาวน์โหลดเช็กลิสต์ประเมินความเสี่ยงแบบหน้าเดียวเพื่อติดโต๊ะทำงานของคุณไว้เตือนใจได้แล้ววันนี้
ในทุกๆ ไตรมาส เราจะทำการจัดอันดับหุ้นไทยที่ไม่มีบทวิเคราะห์ทั้ง 300 บริษัท และเผยแพร่รายชื่อหุ้น 50 อันดับแรกพร้อมกับรายงานสรุปข้อมูลให้คุณได้อ่านฟรีทั้งในรูปแบบภาษาอังกฤษและภาษาไทย ขอให้คุณใช้ข้อมูลเหล่านี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้นในการค้นคว้าและทำการบ้านด้วยตัวคุณเอง โดยไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อใช้เป็นคำแนะนำการลงทุนแต่อย่างใด
จากทั้ง 5 ขั้นตอนนี้ ข้อไหนคือสิ่งที่คุณนึกเสียดายว่ารู้งี้น่าจะรู้ตั้งนานแล้วมากที่สุด?